Ortak kontrole tabi işletme birleşmelerinin yasal mevzuat ve muhasebe standartları açısından incelenmesi, farklı ülke uygulamalarıyla karşılaştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İŞLETME ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SAMET BÜLBÜL
Danışman: YILDIZ AYANOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İşletmelerin sürdürülebilir bir büyüme yakalamak, maliyet kontrolü ile birlikte rekabette öne çıkmak, sinerji elde etmek, faaliyetlerde çeşitlilikle riski azaltmak ve vergi planlaması yapmak için birleşme ve devralmaları yoğun bir şekilde tercih ettikleri görülmektedir. İşletme birleşmeleri ile ilgili yasal mevzuat ülkemizde TTK, SerPK, TFRS ve vergi kanunları çerçevesinde düzenlenmiş olup, muhasebeleştirme işlemleri TFRS 3 İşletme Birleşmeleri standardı kapsamında yapılmaktadır. Bu kapsamda, TFRS 3, işletme birleşmelerini tanımlamış, kapsamını belirlemiş ve muhasebeleştirme ilkeleri açıklamıştır. Ancak, işletme birleşmelerinin bir türü olan ortak kontrole tabi işletme birleşmeleri, bu standardın kapsamı dışında tutulmuş ve standartta ifade edilen satın alma yönteminin dışında bırakılmıştır. Bunun yerine, IASB, TMS 8 kapsamında ve IFRS uygulamaları çerçevesinde değerlendirme yapılmasını istenmiş ve konuyu ülkelerin kendi ulusal düzenlemelerine bırakmıştır. Ülkemizdeki durumda, KGK tarafından yayınlanan ilke kararına bakıldığında, hakların birleştirilmesi yönteminin kullanılacağı ifade edilmiştir. Farklı ülke uygulamaları incelendiğinde ise genel kabul olarak hakların birleştirilmesi yönteminin tercih edildiği ancak bazı ülkelerdeki düzenlemelerin, diğerlerinden farklı olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu farklı uygulamalar sonucu oluşan finansal tabloların birbirlerinden farklı olması, karşılaştırma imkanını zorlaştırmanın yanında yapılacak değerlendirmeleri de olumsuz etkilemektedir. Araştırma kapsamında, 7 ülkeye ait endekslerde işlem gören işletmelerin 2017 ve 2018 yıllarına ait finansal tablo ve açıklayıcı dipnotları incelenmiş, ortak kontrole tabi işletmelerinin detaylarına ulaşılmıştır. Muhasebeleştirme yöntemi, sunum esasları ve yapılan açıklamaların farklılığının finansal durumunu değerlendirmede ortaya çıkardığı problemler ifade edilmiş ve finansal analizlerde farklı sonuçlara neden olduğu tespit edilmiştir. Bu bilgilerden ve elde edilen sonuçlardan hareketle, doğru bilgilerin elde edilmesi, sağlıklı değerlendirmelerin yapılabilmesi ve uygulama birliğinin sağlanması için görüşler ve çözüm önerileri ifade edilmiştir.