2018 krizi ve COVİD-19 pandemisinin makroekonomik göstergeler üzerindeki etkisi: Türkiye üzerine ekonometrik bir analiz

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, EKONOMETRİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERVE AYDOĞDU

Danışman: Funda Yurdakul

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Krizler ve pandemiler ülkelerin ekonomilerini önemli ölçüde etkilemektedir. 2018 yılının Ağustos ayında TL'nin dolar karşısında değer kaybetmesi piyasalar üzerinde ciddi dalgalanmalar yaratarak krize sebep olmuştur. 2018 krizini takiben Çin'in Wuhan kentinde Aralık 2019 tarihinde tespit edilen Covid-19 pandemisi de Türkiye ekonomisini olumsuz etkilemiştir. Bu çalışmanın amacı da Türkiye ekonomisinin 2014.Q1-2023.Q3 çeyreklik dönemi için 2018 krizinin en belirleyici değişkeni olan döviz kurunun ve Covid-19 pandemisini temsilen kullanılan kukla değişkeninin makroekonomik değişkenler üzerindeki etkisini araştırmaktır. Bu amaç kapsamında araştırmada; TÜFE, kredi kartı harcamaları, işsizlik oranı, konut fiyat endeksi ve tüketici güven endeksi değişkenlerinin içsel değişken olarak alındığı eşanlı modeller kurulmuştur. Bu modellerde pandemiyi temsilen bir kukla değişken, döviz kuru ve döviz kuru oynaklığı değişkenleri, dışsal değişkenler olarak yer almıştır. Döviz kuru oynaklığı ARMA (2,2) ve EGARCH (1,1) modelleri ile elde edilmiştir. Model katsayıları Engle-Granger ve Dinamik EKK (DEKK) yönemleri ile tahmin edilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiler VAR modelleri ile ortaya koyulmuştur. Tahmin sonuçlarına göre hem döviz kurunun hem de Covid-19 pandemisinin TÜFE, işsizlik oranı, konut fiyat endeksi ve kredi kartı harcamalarını arttırıcı; tüketici güven endeksini de azaltıcı etkileri vardır.