Psikolojik yardım arama davranışında damgalama ve kişilik özelliklerinin rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMED FURKAN BİLGE
Danışman: Hatice Demirbaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Psikolojik yardım arama davranışı, toplumun ruh sağlığının korunması açısından önemlidir. Tutumlarımızın davranışlarımız üzerinde etkisi olduğu bilinmektedir. Psikolojik yardım arama tutumunu etkileyen faktörler kişilerin psikolojik yardım aramasının önündeki engelleri de anlamak demektir. Mevcut araştırmanın amacı psikolojik yardım arama tutumu üzerinde kişilik özellikleri ve kendini damgalamanın rolünü incelemektir. Araştırma örneklemini 18-65 yaş aralığındaki 427 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmanın hedefleri doğrultusunda verilerin toplanmasında Demografik Bilgi Formu Psikolojik Yardım Aramada Kendini Damgalama Ölçeği, Beş Faktörlü Kişilik Ölçeği - Kısa Form ve Psikolojik Yardım Aramaya Yönelik Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Söz konusu değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla Pearson Korelasyon analizi yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre ana değişkenler arasında anlamlı bir ilişki vardır. Yine ana değişkenler yaş, cinsiyet, eğitim durumu, medeni durum, psikiyatrik tanı, tedavi ve ilaç alma durumu ile fiziksel hastalığa ilişkin tanı, tedavi ve ilaç alma durumuna göre incelemek için t test ve tek yönlü manova analizi yapılmıştır. Buna göre kadınların, bekar bireylerin, yüksek eğitim düzeyine sahip bireylerin ve daha önce psikolojik veya fiziksel tanı, tedavi ve ilaç geçmişi olanların psikolojik yardım aramaya yönelik tutumlarının daha olumlu olduğu görülmüştür. Psikolojik yardım arama tutumunun yordayıcılarını tespit etmek amacıyla hiyerarşik regresyon analizi yapılmıştır. Analizin ilk modelinde cinsiyetin psikolojik yardım arama tutumunu yordadığı görülmüştür. İkinci modelde cinsiyetin ve kişilik özelliklerinin psikolojik yardım arama tutumunu yordadığı; ilk modele göre açıklanan varyansın da arttığı görülmüştür. Üçüncü modelde ise kendini damgalama da analize dahil edilmiş, modelde varyansın %61'ini açıklandığı ve açıklanan varyansın arttığı gözlemlenmiştir. Bu anlamda kadın cinsiyetinde olmanın, nevrotik kişilik özelliğinin yüksek olmasının ve kendini damgalamanın düşük olmasının psikolojik yardım arama tutumunu olumlu yönde etkilediği görülmüştür. Elde edilen bulgular alınyazın ışığında tartılışmış, kişilerin psikolojik yardım arama tutumunu etkileyen kişilik özellikleri ve kendini damgalama algıları dikkate alınarak sağlanacak özelleştirilmiş psikolojik yardım müdahalelerin klinik faaliyetlere sağlayacağı faydaya vurgu yapılmıştır.