An analysis on the turkish translation of allusions in simpsons comics within the scope of multimodality

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, MÜTERCİM TERCÜMANLIK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: MÜGE KALIPCI

Danışman: Aslı Özlem Tarakcıoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çok düzgülü bağlamlarda göndermelerin çevirisi, çeviri çalışmalarında hala yeterince araştırılmamış bir konudur. Bu tez, Simpsonlar çizgi romanında yer alan çeşitli türdeki göndermelerin çevirilerini farklı yönlerden inceleyerek, bu alandaki mevcut bilgilere katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, Simpsonlar serisinden beş çizgi roman(Simpsons Comics Extravaganza, Simpsons Comics Spectacular, Simpsons Comics Simpsorama, Simpsons Comics Strike Back, Simpsons Comics Madness) ve Türkçe çevirileri çeşitli açılardan incelenmiştir. Bu metinler, özellikle serinin çok sayıda ve farklı türde göndermelerle dolu olması ve kitapların Türkçe çevirilerinin mevcut ilk ve tek Türkçe çeviriler olması nedeniyle seçilmiştir. Kitaplarda tespit edilen tüm göndermeler, mod, biçim, metin içindeki yeri, referans kaynağı, çeviri stratejileri ve metin-görsel ilişkileri gibi bir dizi kriter çerçevesinde listelenmiştir. Göndermeler ve çevirilerini incelemek için, Leppihalme'nin (1997) çeviri stratejileri gerekli görülen birtakım eklemeler yapılarak kullanılmıştır. Martinec ve Salway'in (2005) metin-görsel ilişkileri sistemi, çok düzgülülük açısından sözel ve görsel mod arasındaki ilişkiyi araştırmak için çalışmanın amacına uygun olarak uyarlanmıştır. Gözlemlenen frekanslar ve ilgili veriler arasındaki farkın istatistiksel anlamlılığını ölçmek için SPSS 25 programı kullanılarak istatistiksel analizler yapılmıştır. Tüm veriler, Analiz bölümünde bir dizi grafik ve tablo ile sunulmuş ve tüm göndermeler detaylarıyla tezin Ekinde listelenmiştir. Analizler, göndermelerin çoğunun muhafaza çeviri stratejileriyle Türkçe'ye çevrildiğini ve en baskın metin-görsel ilişkisinin hem sözel hem de görsel mod için 'detaylandırma' olduğunu ortaya koymuştur. Bu çalışma, farklı modlar arasındaki etkileşimin ve farklı gönderme biçimlerinin, anlam yaratma ve çeviri sürecinde dikkate alınması gerektiğini göstermiştir.