Mardin il merkezinde türbe mimarisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, SANAT TARİHİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYBÜKE RABİA ÖZTÜRK
Danışman: Muhammet Görür
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsanoğlu, yüzyıllardır kaybettiği kişileri defnetmek için farklı yollara başvurmuştur. Başlangıçta bedenin basit bir şekilde üzerinin kapatılması olarak başlayan mezarlar zaman içinde yerini türbe mimarisine ve anıtsal bir görüntüye bırakmıştır. Türbe mimarisi incelendiğinde; döneme, uygarlığa ve coğrafi koşullara göre çeşitlendiği ve yenilikler uygulandığı görülmektedir. Mardin, coğrafi konumunun avantajlarından dolayı Bizans, Artuklu, Akkoyunlu ve Osmanlı Devleti gibi bir çok önemli medeniyete ev sahipliği yapmış çok özel bir şehirdir. Birçok kültürü bünyesinde barındıran bölgede medeniyetlerin, farklılıklarına rağmen saygı çerçevesinde bir arada yaşamış olduğu görülmektedir. Bu saygı ortamı kültürel varlıklara da yansımış ve geniş bir yelpaze oluşmuştur. Kilise, cami, medrese, han, hamam ve türbe gibi farklı mimari yapılar şehrin siluetini oluşturmaktadır. Mimari dışında el sanatları ve zanaat konusunda da gelişmiş bir şehirdir. Mardin mimarisinin önemli bir bölümünü içeren, il merkezinde inşa edilen 11 türbe, tez konumuzu oluşturmaktadır. Kaynaklardan elde ettiğimiz bilgiler ışığında günümüze ulaşamamış herhangi bir türbe bulunmamaktadır. Günümüzde bulunan "Şeyh Kasım Halveti Türbe- Mescidi, Cihangir Bey Türbesi, Şeyh Salih Türbesi, Şeyh İmameddin Türbesi, Hamza-i Kebir Türbesi, Şeyh Hamit Türbeleri ve Hamza-i Sagir Türbesi, Sitti Radviye (Hatuniye) Medresesi, Zinciriye (İsa Bey) Türbesi, Kasımiye Medresesi ve Şeyh Muhammed Zırrar Camisi" hakkında kaynak, bilgi ve belge taraması yapılmıştır. Listesini çıkardığımız türbeler "bağımsız ve bir yapı bünyesinde yer alan yapılar" olarak iki grupta işlenecektir. Yapılar yerinde incelenerek fotoğraf ve plan ölçüleri alınmış; tarihi, planı, mimari özellikleri, malzeme-teknik ve süsleme açısından katalog oluşturulmuştur. Tezimizin hem Türk-İslam mimarisi içerisinde hem de türbe mimarisi içerisinde önemi vurgulanmıştır. Bilim Kodu : 116408 Anahtar Kelimeler :Mardin, mimari, türbe, medrese, Mardin Artukluları, Akkoyunlu Devleti Sayfa Adedi : 281 Tez Danışmanı : Dr. Öğr. Üyesi Muhammet GÖRÜR