Bursa nakış el sanatları müzesinde bulunan Türk işi peşkirler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, EL SANATLARI ANASANAT DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAFSETE YILDIZ
Danışman: HÜLYA KASAPLI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Bursa Nakış El Sanatları Müzesi'nde bulunan Türk işi tekniği ile işlenmiş peşkir eserleri incelemeye alınmıştır. Bu araştırma ile Türk işi peşkir eserlerinin nakış alanına ve kültürümüze kazandırılması ve gelecek nesillere bir ışık olması ve nesilden nesile aktarılmasının devamı amaçlanmıştır. Bursa Nakış El Sanatları Müzesi'nde geleneksel özelliklere sahip elli beş adet Türk işi peşkir araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma kapsamında Bursa, müze, el sanatları, işleme sanatı, Türk işi ve peşkirlerin tarihsel gelişimleri incelenmiştir. Eserlerin değerlendirilmesinde kullanmak amacı ile bilgi formu geliştirilmiştir. Bilgi formu doğrultusunda Türk işi peşkir eserlerin; boyutları, gereçleri, teknik özellikleri, renkleri, motif özellikleri ve kompozisyon özellikleri incelenmiştir. Türk işi peşkir eserleri fotoğraflanarak bilgi formunda sunulmuştur. Elli beş adet eserin desenleri çizilerek bilgi formlarına yerleştirilmiştir. Bu eserlerin desenlerinden esinlenilerek örnek tasarımlar yapılmıştır. Bilgi formundan elde edilen veriler doğrultusunda ürünlerin frekans ve yüzdeleri hesaplanarak çizelgelerde sunulmuştur. Sonuç olarak, Bursa Nakış El Sanatları Müzesi'nde bulunan Türk işi işlemeli peşkirlerin boy ve en özelliklerinin kullanım amacına ve zevke göre farklılık gösterdiği, peşkirlerin zeminde pamuklu ve ipekli dokumaların, işlemelerinde; ipek iplik, klaptan ve sim ipliğin, kenar süslemelerinde ise sim ve ipek iplik yanı sıra pamuk ipliğin kullanıldığı tespit edilmiştir. Peşkirlerin işlemelerinde yoğun olarak verev pesent ve gözemenin yanı sıra balıksırtı, sarma, verev sarma ile muşabak iğne tekniğinin kullanıldığı belirlenmiştir. İncelemelerde peşkirlerin tamamının zemininde krem renginin kullanılmasına rağmen, işleme ve kenar süslemelerinde çok renklilik hakimdir. Peşkirlerin işlemelerinde yoğun olarak bitkisel motiflerin çok az olmakla birlikte geometrik, nesneli ve figüratif motiflerin kullanıldığı saptanmıştır. Türk işi peşkirlerin işlemelerinde yoğun olarak düzgün sıralamalı kenar süslemelerinde ise bağlantılı sıralamalı kompozisyonların kullanıldığı belirlenmiştir. Araştırmanın sonucunda öneriler sunulmuştur.