Yaşayan geleneksel ve modern masal anlatıcıları: Bağlamsal kurama göre inceleme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TÜRK HALK BİLİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERFİN SILA KEPEZ
Danışman: MEHMET ÖCAL OĞUZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Masallar, sözlü kültürün önemli bir parçası ve canlı metinleridir. Canlılık: anlatıcı, dinleyici ve anlatı ortamı bağlamında sağlanmakta ve böylece kuşaktan kuşağa aktarılmaktadır. Bu çalışmada belirlenen masal anlatıcıları bağlamsal kuram açısından ele alınmıştır. Masal anlatıcılarının 'geleneksel masal anlatıcıları' ve 'modern masal anlatıcıları' olarak incelenmesi uygun görülmüştür. Belirlenen masal anlatıcıları: anlatıcılar, öğrenme ve aktarma mekânları, anlatı metinleri ve dinleyiciler kapsamında değerlendirilmiştir. Masal anlatıcıları: genel özelliklerine, yetiştikleri kültürel ortamlarına, kılık kıyafet seçimlerine, anlatı sırasındaki oturuşlarına, dini inançlarına, eğitimlerine göre incelenirken, öğrenme ve aktarma mekânları: anlatıcıların masalları öğrenme biçimlerine ve masalları aktardıkları mekânlara göre değerlendirilmiştir. Anlatı metinleri ise iki gruba ayrılan masal anlatıcılarının kullanmış oldukları ara sözler ve formellere göre incelenmiştir. Masal çalışmalarına konu olmuş geleneksel masal anlatıcılarının anlatım özellikleri ele alınarak, günümüzde popülaritesi artan ve meslek hâline gelen modern masal anlatıcılarının dinleyici kitlesindeki beklentiler, değişimler ve dönüşümler, oturma düzenleri belirlenmiştir. Tüm bu değerlendirmeler pasif katılımcı gözlemci olarak, gözlem yöntemi uygulanarak yapılmıştır. Geleneksel masal anlatıcıları için doğal ortamda hazırlanmış yapay ortam söz konusu iken modern masal anlatıcıları için doğal ortamda kendilerini dinlemeye gelen doğal katılımcı olarak gözlem yapılmıştır. Bu değerlendirmelerle birlikte geleneksel masal anlatıcılığının anlatım özelliklerinin günümüzde hangi değişikliklere uğradığı ve geleneğin hangi yönlerinden beslenildiği tespit edilerek bir karşılaştırma yapılması amaçlanmıştır. Araştırmanın sonucunda ise anlatıcılar arasında anlatım özelliklerinin değişiklik gösterdiği, öğrenme ve aktarma mekânlarının değişimiyle birlikte dinleyici kitlesinin anlatıcılardan beklentisi konusunda ve oturma düzenleri konusunda farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca modern anlatıcıların anlatı metinlerinde kullanılan formellerin ve ara sözlerin hem gelenekten yararlanılarak aktarıldığı hem de yeni eklemeler yapıldığı gözlemlenmiş ve masal anlatma amaçlarının değişimleri ele alınmıştır.