Şer'iyye sicillerine göre 18. ve 19. yüzyıllarda Diyarbakır'da tekstil
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATİH DURSUN
Danışman: HÜSNÜ YÜCEKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Osmanlı Devleti'nde dokuma imalatçılığı henüz tam olarak açıklığa kavuşmuş bir alan değildir. Ülkede yaşanan ekonomik ve siyasi olayların imalat sektörünü ne kadar etkilediği ve bu sektörün yaşanılan olaylar karşısında nasıl tepki verdiği tartışılan konuların başında gelmektedir. Özellikle 18. ve 19. yüzyıllarda sanayi anlamında dünyada meydana gelen büyük değişimler Osmanlı imalatçılığını da çok derinden etkilemiştir. Bu konudaki genel kanı Osmanlı imalatçısının yeni sanayi düzeni içerisinde kendini yenileyemediği ve oluşan durum karşısında çaresiz kaldığı yönündedir. Hâlbuki özellikle bölgesel dokuma konusunda, imalatçılar hızlı bir dönüşüm içerisine girmiş ve bu durum dokuma ürünlerine de yansımıştır. Hammadde akışının düzenli olduğu ve maddi anlamda sıkıntı çekilmeyen dönemde imâl edilen ipek ağırlıklı pahalı kumaşlar artık yerini melez diyebileceğimiz pamuk ve ipek karışımı kumaşlara bırakmıştır. Bu dönüşüm içerisinde Bursa, Tokat, Selanik, İstanbul, Kahire, Musul, Halep ve Diyarbakır gibi dokuma alanında isim yapmış daha birçok şehirde sanayi devrimine karşı farklı tepkiler görülmektedir. Bu noktada şer'iyye sicilleri, şehirlerdeki imâlât sektörlerindeki değişim ve dönüşüm hareketlerini takip edebileceğimiz en önemli kaynaktır. Bu çalışmada değişim hareketlerini takip etmek için 1739-1846 arasındaki on bir sicildeki tereke kayıtları incelenmiş, içerisindeki kumaş çeşitleri ve sayıları tespit edilerek bu dönemdeki farklılıklar ortaya konulmuştur.