Ankara Etnografya Müzesi deri eser koleksiyonu saraciye ve ayakkabı örnekleri üzerine bir araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, GELENEKSEL TÜRK SANATLARI ANASANAT DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BUSE ÖZNEHİR ÇAKIR
Danışman: MERAL BÜYÜKYAZICI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Köklü bir geçmişe sahip olan dericilik sanatı ulusal kültürümüzü ve geleneklerimizi yansıtması açısından önemli bir maddi kültür unsurudur. Doğal görünümü ile geçmişten bugüne her zaman yenilikleri takip ederek modanın önemli bir elemanı olma özelliğini sürdüren deri ve deri mamullerinin kullanım alanları oldukça geniştir. Bu kullanım alanları ve kültürel değerleri yansıtan ürünlerin etnografik eserler olarak değerlendirilerek müzelerde yer almasına sebep olmuştur. Müzelerde amaç, koleksiyona alınan eserlerin kültürel değerleriyle beraber halka tanıtmak, tüm eserleri bir araya getirmek ve bu eserlerle ilgili bilgileri en iyi bir şekilde sunmaktır. Bu çalışmada, Ankara Etnografya Müzesi deri eser koleksiyonu saraciye ve ayakkabı örnekleri incelenerek belgelenmiş ve yeni tasarımlar yapılmıştır. Müzede araştırma kapsamına alınan 33 adet deri saraciye ve ayakkabı eserlerin, tür, boyut, uygulanan teknik, kullanılan gereç ve renk, motif ve kompozisyon özellikleri hakkındaki bilgiler incelenerek belgelenmiş, var olan eserlerde motif çizimleri yapılarak kompozisyonları yazılmış ve bilgi formunda yer almıştır. Müzedeki saraciye ve ayakkabı eserleri içerisinde en fazla cüzdan ve yemeni eserlerin olduğu bunu takiben surre kesesi, dağarcık, mest, salıncak, şifa tası muhafazası, kundura, kalçın, önlük, çanta, ökçeli terlik, kemer, ayakkabı, çedik, tabaklanmış deri ve sofra örnekleri araştırma örneklemini oluşturmuştur. Koleksiyondaki eser türlerinin hepsinin Osmanlı dönemine ait olduğu belirlenmiştir. Elde edilen 33 adet eserin 27 tanesinin depoda, altı tanesinin sergi alanında olduğu tespit edilmiştir. Bununla beraber 29 eserin müzeye geliş tarihinin belli olmadığı geriye kalan dört eserin geliş tarihlerinin envanter bilgilerinde yazıldığı görülmüştür. 17 eserin müzeye devir yoluyla geldiği, 16 tanesinin sekizinin satın alma yolu diğer sekiz tanesinin müzeye geliş şeklinin belirtilmediği görülmüştür. Eserlerin boyut, malzeme, teknik, motif ve kompozisyon özellikleri incelenmiştir. Eserlerle ilgili boyut, malzeme, teknik, motif ve kompozisyonlarıyla ilgili eksiklikler gözlemlenmiş ve form içerisinde belirtilmiştir. Müze eserlerinden elde edilen tür, gereç, teknik, motif ve kompozisyon özelliklerinden yararlanılarak günümüz ihtiyaçları doğrultusunda on adet yeni tasarım örneğinin prototipi uygulanmıştır.