Elbistan kültür havzası halk şairleri ve Abdurrahim Karakoç'un şiir dünyası
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEDRİ ÖZÇELİK
Danışman: FATMA AHSEN TURAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sözlü kültür ortamında meydana gelen ve bir geleneğe sahip olan Türk halk şiirinin, dönemin şartlarına uyarak yeni kültür ortamlarında varlığını canlı bir şekilde sürdürdüğü görülmektedir. Çalışma; kadim bir tarihi geçmişe sahip olan Elbistan Kültür Havzası'ndaki sözlü, yazılı ve elektronik kültür ortamlarında varlık gösteren halk şiiri geleneği ile bu yörede yetişmiş halk şairleri hakkındaki araştırma sonuçlarından ve Abdurrahim Karakoç'un yaklaşık 3100 şiiri üzerinde yapılan incelemelerden oluşmaktadır. Bu çalışma; özellikle yazılı ve elektronik kültür ortamında canlı bir halk şiiri geleneğine sahip olan, 250 civarında halk şairi yetiştirmiş bulunan Elbistan Kültür Havzası'ndaki bu zenginliği ilim dünyasına tanıtmak ve yörede yetişip evrensel bir bakış açısına kavuşmuş olan Abdurrahim Karakoç'un Türk şiirindeki yerini tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma yapılırken literatür taraması, arşiv taraması, saha çalışması, gözlem, görüşme, röportaj ve metin incelemesi gibi yöntemler kullanılmıştır. Bunun yanında sistematik tarihi yöntemden ve halk bilimi ürünlerinin modelleme yöntemlerinden de faydalanılmıştır. Çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın yapılmasına sebep olan problem belirtilmiş, çalışmanın amacı, önemi, varsayımlar ve sınırlılıklar üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde çalışma sahası olan Elbistan Kültür Havzası'nın coğrafi yapısı, tarihi geçmişi ve kültür unsurları hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde Türk halk şiiri geleneği hakkında değerlendirilmeler yapılmış ve halk şiirindeki terimlerin kullanımıyla ilgili tartışmalara yer verilmiştir. Yine bu bölümde Türk halk şiiri geleneği içinde önemli yere sahip olan karşılaşma, atışma ve deyişme hakkında yapılan araştırma sonuçları ile ilgili değerlendirmeler yapılmıştır. Dördüncü bölümde Elbistan Kültür Havzası halk şiiri geleneği ve halk şairleri ile ilgili bulgulara dikkat çekilmiştir. Elbistan Havzası'nda yazılı ve elektronik kültür ortamında varlığını canlı bir şekilde sürdüren karşılaşma, atışma ve deyişme örnekleri tespit edilmiş ve bunlar değerlendirilmiştir. Karşılaşma, atışma ve deyişme geleneğinin Elbistan Kültür Havzası halk şairlerinin eserlerinin oluşmasında ve Abdurrahim Karakoç'un şiir anlayışının meydana gelmesinde etkili olduğu tespiti yapılmıştır. Ayrıca bu bölümde Elbistan Kültür Havzası'nda yetişen 88 şairin hayatına, şiire başlamaları ile ilgili bilgilere ve onların birer şiirine yer verilmiştir. Beşinci bölümde ise Abdurrahim Karakoç'un şiir dünyası kapsamında onun hayatı, edebî şahsiyeti ve eserleri hakkında araştırma ve incelemeler yer almaktadır. Burada Karakoç'un şiirleri hem şekil hem de muhteva yönünden ele alınmıştır. O, 23 serbest ölçülü şiiri dışında bütün şiirlerinde hece ölçüsünü kullanmıştır. Halk şiiri nazım şekillerini ve nazım türlerini esas almıştır. Bu yüzden onun şiirleri şekil olarak halk şiir geleneği özelliklerini yansıtmaktadır. Şiirlerinin muhtevasını oluştururken hem halk şiiri geleneğinden hem de modern şiirden ilham aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Söz konusu bölümde Karakoç'un Türk kültürü ve edebiyatı içindeki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. Sonuç bölümünde ise çalışmanın genel bir değerlendirmesi yapılmış ve elde edilen bulgulara yer verilmiştir. Nihayetinde Elbistan Kültür Havzası'nın coğrafi özellikleri, tarihi geçmişi ve kültür zenginliği; bu yörede halk şiiri geleneğinin farklı kültür ortamlarında varlığını sürdürmesine, çok sayıda halk şairine ev sahipliği yapmasına ve Abdurrahim Karakoç'un bir sanatçı olarak yetişmesine imkân sağlamıştır. Anahtar Kelimeler: Elbistan Kültür Havzası, Halk Şiiri Geleneği, Halk Şairi, Abdurrahim Karakoç, Şiir Dünyası