Gerede evleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, SANAT TARİHİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RAMAZAN GÜLER
Danışman: SEVAY ATILGAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çevresinde yer alan Bolu merkez, Göynük, Mudurnu ve Safranbolu gibi şehirlerde bulunan eski evlerle ilgili çalışmalar olmasına rağmen Gerede evlerine dair şu ana kadar kapsamlı bir araştırma yapılmamıştır. Bu çalışma ile öncelikle Gerede'de geleneksel konut mimarisine uygun evlerin henüz yok olmadan veya biçim değiştirmeden niteliklerini, değerlerini saptamak, belgelemek, koruma sorunlarını ortaya koymak ve yeni yapılanma koşullarını belirlemek amaçlanmıştır. Yaptığımız çalışma ile Gerede evlerinin Türk sanatındaki yeri belirlenerek, plan, malzeme, teknik ve süsleme açısından geleneksel konut mimarisine uygunluğu da ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Çalışmamız şehir merkezinde bulunan 19 tarihi dokuyu yansıtan evi kapsamaktadır. Günümüzde bu evlerin çoğu kullanılmadığından ve ev sahiplerinin şehir dışında yaşamalarından dolayı yapıların incelenmesi esnasında bazı zorluklarla karşılaşılmış; evlerin hepsine girilerek inceleme olanağı bulunamamıştır. Bu nedenle çalışmamız sadece şehir merkezi evleri ile sınırlı tutulmuş ve köy evleri çalışmaya dâhil edilmemiştir. Çalışmaya önce arşiv taraması ile başlanmış daha sonra evler yerinde incelenip fotoğraflanmıştır. İncelenen evlerden yalnızca 13'ü tescillenmiş olmakla birlikte yapıların hiçbirinin rölöve veya plan çizimi resmi kurumlarda bulunamamıştır. Bu çalışma kapsamında içerisine girilen ve değerlendirilmesi yapılan evlerin çoğunun plan özellikleri ilk defa tarafımızca ele alınmıştır. Yapıların tespitinden sonra evler, plan, malzeme, teknik ve süsleme özellikleri bakımından katalog kısmında tek tek anlatılmıştır. Ardından karşılaştırma ve değerlendirme bölümünde Gerede evleri hem kendi aralarında hem de çevredeki şehirlerde bulunan evlerle mimari yönden değerlendirilerek karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak Gerede eski evleri, günümüzde Türk evi denince ilk akla gelen Safranbolu evleri başta olmak üzere geleneksel konut mimarisine plan, malzeme, teknik ve süsleme açısından büyük benzerlik göstermektedir. Çalışmamız neticesinde Gerede evlerinin Türk ev tipolojisi içerisindeki yeri belirlenmiş olacaktır. Günümüzde geleneksel konut mimarisi özelliklerini yansıtan Gerede evlerinde bakımsızlık, maddi yetersizlik gibi nedenlerle önemli derecede azalma görülmektedir. Yaptığımız çalışma ile tarihi mirasımızın önemli bir bölümünü oluşturan geleneksel Türk evlerini koruma bilincinin oluşturulması gerekliliği vurgulanmaya çalışılmıştır.