'Börü' Dizisinin Arapça Altyazı Çevirisinde Kültürel Öğelerin Aktarımının Mona Baker'ın Eşdeğerlik Yaklaşımına Göre İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, MÜTERCİM TERCÜMANLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT EFİL
Danışman: Zeynep Arkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dijital platformların yaygınlaşmasıyla birlikte Türk dizilerinin Arap pazarında artan popülaritesi, görsel-işitsel çevirinin rolünü ve önemini daha da belirgin hale getirmiştir. Bu çalışmanın amacı, "Börü" dizisinin Arapça altyazılarında yer alan kültürel öğelerin aktarımını Mona Baker'ın eşdeğerlik kuramı kapsamında incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemine başvurulmuş ve veriler doküman analizi tekniği ile elde edilmiştir. Bu verilerin analizinde ise betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Çalışmada kültürel farklılıkların çeviri sürecine etkileri incelenmiş ve Börü dizisi bağlamında, kültürel öğelerin Baker'ın eşdeğerlik düzeyleri kapsamında hangi stratejilerle aktarıldığı ve bu stratejilerin sonuçları analiz edilmiştir. Bulgular, çevirmenin biçimsel sadakat yerine okuyucu odaklı bir yaklaşımla metnin amacını ve anlamını korumayı merkeze aldığını göstermektedir. Özellikle deyimlerin ve üsluba ilişkin unsurların aktarımında, kaynak metnin inceliklerinden feragat edilerek hedef kitle için anlaşılırlık sağlanmıştır. Bu araştırma, çevirinin mekanik bir dil aktarımı olmayıp bağlamı, kültürü ve niyeti dikkate alan karmaşık bir yeniden yaratım süreci olduğunu teyit etmektedir. Çalışma, aynı zamanda çevirinin kültürlerarası bir köprü görevini vurgulaması açısından önem taşımaktadır. Çalışmanın sonunda, çevirmen kararlarının norm ve standartlara göre nasıl farklılaştığının incelenebilmesi amacıyla, aynı içerik için farklı altyazı sürümlerinin karşılaştırmalı analizinin yapılması; dublaj çevirisinin ele alınarak izleyici araştırmalarıyla anlaşılırlık, üslup ve kültürel özgünlük dengesi üzerindeki etkilerin değerlendirilmesi; otomatik altyazı araçları ile insan çevirisinin kültürel aktarım başarımının deneysel olarak karşılaştırılması ve türler arası analizlerle strateji farklılaşmalarının dinamiklerinin ortaya konması önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Çeviribilim, Çeviri, Çeviri Kuramları, Arapça Çeviri, Mona Baker