Müzelerin künye tasarımlarında yenlikçi yaklaşımlar: MTA Tabiat Tarihi Müzesi için karekod uygulaması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Grafik Tasarımı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BASRA BETÜL ALATAŞ
Danışman: Tutku Dilem Alpaslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde sanat ve mekân algısı çok farklı alanlarda gelişmektedir. Özellikle 2020'de Dünya Sağlık Örgütünün ilan ettiği pandemi sürecinde bu konuda bir şeylerin değiştiği görülmüştür. Gelişen teknoloji ile sanal ortamın da sanat için bir mekân alternatifi haline gelmesinin yansıra artırılmış gerçeklik ve karekod teknolojisi gibi uygulamalar ortaya çıkmıştır. Sanatseverler ve sanatçıları ilk başlarda tereddüt ettiren bu uygulamalar doğru şekilde değerlendirildiğinde toplumsal gelişmeleri olumlu etkileyecek sonuçlara varılabileceği görülmektedir. Örneğin karekod teknolojisi sayesinde basılı mecradan çevrimiçi ortama geçiş pratikleşmiştir. Karekod yüksek kalitede veri depolayabilen telefon kameraları ile kolayca taranabilen iki boyutlu bir uygulamadır. Yazılı, sözlü belge, video gibi iletilerin yer alması gereken ve her biri için ayrı bir ekipman gerektiren ayrıca basılı alannın kısıtlı olduğu pek çok alan vardır. Bu alanlardan biri de sergi ve müzelerde sergileme yöntemi olarak kullanılan künyelerdir. Künyelerdeki alan sınırlılığı dolayısıyla oluşan içerik yetersizliği için çözüm olarak kullanılabilen karekod, tasarımın teknoloji ile arasındaki bağı kuvvetlendiren ögelerden biri olmayı başarmıştır. Bu araştırmanın amacı, karekod teknolojisini sanat ve tasarım mecralarında ihtiyaç doğrultusunda kullanım örneklerinden bahsederek, segilemede var olan ihtiyaç durumunu tespit edip bu doğrultuda tasarım içinde kullanmaktır. Müzelerde gerekli olan bilgilendirmeler kimi zaman alan kısıtlılığından dolayı yetersiz kalabilmektedir. Bu noktada bilgilendirme tasarımı olarak kullanılan künyelere ilave edilecek olan karekod, sergilenen eser için büyük bir veri depolama alanı sunmaktadır. Bu araştırmada yapılacak uygulama, MTA Tabiat Tarihi Müzesi, Paleontoloji Bölümü'nde sergilenen Mammuthus Trogentherii diş fosili ile sınırlandırılmıştır. Müze, güncel halde dişi sadece kısa bir tanıtım cümlesi bulunan bir künye ile sergilemektedir. Ziyaretçiler müzeyi gezerken bir rehber olmadan bu fosilin bir diş olduğunu, hangi hayvana ait olduğunu anlatmakta zorluk çekmektedir. Bu duruma çözüm olarak, diş, 3 boyutlu modelleme ile incelenebilecektir. Aynı zamanda dişin ait olduğu mamut türünün anlatıldığı bir animasyon videosunun hazırlanacaktır. Videonun depolandığı bir karekod oluşturulacak ve bu karekod künye tasarımına dahil edilerek sergilenecektir. Ziyaretçiler müzeyi gezerken telefonlarında kod okuyucu bir uygulama veya cihazın dahili kamerası ile kodu okutup künyedeki verilere ulaşabileceklerdir. Ayrıca bu karekodu kaydederek müze dışında tekrar bu bilgiye ulaşabileceklerdir. Karekodun künye içerinde sergilenenleri tanıtmaya yönelik kullanılması, müzelerin teknolojik ögeleri kullanarak ziyaretçilerle etkileşim oluşturması açısından da önem göstermektedir.