Mısır'da bilimsel ve bürokratik çeviri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, MÜTERCİM TERCÜMANLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DENİZ CİVELEK
Danışman: Zeynep Arkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, Fransız işgali sonrasında Mehmet Ali Paşa döneminde Mısır'da yürütülen bilimsel ve bürokratik çeviri faaliyetlerini incelemektir. Araştırma, Napolyon Bonaparte'ın 1798 yılında başlattığı ve kaynaklarda Mısır Seferi olarak bilinen işgal harekâtının hemen öncesi ve Mehmet Ali Paşa döneminin sonu olan 1848 yılları arası dönem ile sınırlı tutulmuştur. Bu bağlamda, Fransız işgal harekâtının hemen öncesi, esnası ve Mehmet Ali Paşa döneminde gerçekleştirilmiş olan çeviri hareketlerini anlama ve yorumlamayı temel almaktadır. Bu doğrultuda araştırma bulguları temelde üç ana başlık altında toplanmıştır. İlk bölümde, araştırmanın odak noktası olan Mısır'ın, tarihi hakkında kısaca bilgiler sunulmuştur. İkinci bölümde Fransız işgali dönemi incelenmiş ve bu dönemin önemli çevirmenlerinin hayat hikâyeleri ve çalışmaları aktarılmıştır. Araştırma bulgularının üçüncü bölümünde, Mehmet Ali Paşa dönemindeki çeviri hareketleri ve öne çıkan çevirmenlerine yer verilmiştir. Bu çeviri faaliyetleri bilimsel ve bürokratik olmak üzere iki grupta incelenmiştir. Bilimsel çeviri faaliyetlerinde, çeviri ile desteklenmiş olan değişim ve çağdaşlaşma hareketleri hakkında genel bilgiler sunulmuş ve askerlik ve denizcilik, tıp ve mühendislik alanında gerçekleştirilmiş olan çeviri çalışmaları ele alınmıştır. Bürokratik çeviri faaliyetlerinde ise bu alanda yapılan farklı çeviri çalışmalarına yer verilmiştir. Diğer bölümde Avrupa'ya eğitim için gönderilen öğrenciler konusu detaylı bir şekilde sunulmuştur. Bu öğrencilerden İtalya'ya ve Fransa'ya gidenler hakkında bilgilere yer verilmiş ve bu grupta öne çıkanların hayatları ve ortaya koydukları çalışmalar açıklanmıştır. Son bölümde Diller Okulu ve merkezi bir çeviri organizasyonu olan Tercüme Kısmı incelenmiştir. Bulguların dördüncü bölümü, yabancı mütercim ve oryantalistler hakkında sunulan bilgileri içermektedir. Beşinci bölümde çalışmanın odak noktasını oluşturan çeviri hareketlerinin Arapça, Mısır ve Arap toplumu üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Tartışma bölümünde araştırma konusu bağlamında daha önce ortaya konmuş çalışmalar incelenmiş ve bu araştırma ile örtüşen ve farklı olan noktalar belirtilmiştir. Sonuç bölümünde söz konusu dönemin Fransız İhtilali sonrası döneme rastlaması nedeniyle Arap ve Ortadoğu halkları üzerindeki fikir alanında önemli etkiler bırakan ve bunun sonucunda da sonraki dönemlerde Ortadoğu'da milliyetçilik akımlarının yayılmaya başlaması gibi sonuçlara zemin hazırlayan çeviri hareketleri genel olarak değerlendirilmiş, bu konu kapsamında çalışma yapmak isteyecek araştırmacılar için bazı öneriler sunulmuştur. Ayrıca, çalışmanın sonuna Mehmet Ali Paşa Döneminde Avrupa'ya gönderilen burslu öğrencilerin ve yine bu dönemde tercüme edilen kitapların listesi detaylı bir şekilde eklenmiştir.