Giritli muhacir Bektaşilerin ritüellerindeki inanç ve kültür unsurları: Turunçlu Köyü örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, ALEVİ BEKTAŞİ KÜLTÜRÜ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ALİ KEMAL SÖNMEZ

Danışman: Nuri Güçtekin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bektaşilik farklı coğrafyalarda varlığını sürdürmüştür. Bektaşiliğin var olduğu yerlerden biri de Girit Adası olmuştur. Ancak adanın Osmanlı yönetiminden çıkmasının ve adadan gerçekleşen göçlerin ardından adada yaşayan Bektaşiler daha güvenli olan bölgelere göç etmek zorunda kalmışlardır. Girit Bektaşileri göç ettikleri yerlerde inançlarını sürdürmeye çalışmışlardır. Giritli muhacirler, 1897 yılında adada ortaya çıkan karışıklıklar neticesinde II. Abdülhamid tarafından gönderilen gemilerle adadan ayrılmışlardır. Göçten sonra Girit Bektaşilerinin karşılaştıkları kimi zorluklar onların inançlarını gizlemelerine ve hatta gün geçtikçe inançlarını yitirmelerine sebep olmuştur. Ayrıca günümüz koşulları gereği kentleşme süreci, maddi olanaklar gibi etkenler Bektaşi ritüellerinde aksamalara sebep olmuştur. Modernleşmenin olumsuz etkilerinden biri Bektaşiliğe katılımda azalma olarak ortaya çıkmaktadır. Artık yoğunlukla belirli bir yaş üstü kişiler tarafından bilinen ve korunmaya çalışılan Girit Bektaşiliğine dair anılar, gelenekler ve dini ritüeller gün geçtikçe kaybolma tehlikesi altındadır. Bu sebeple bu bilgilerin anlaşılması ve sonraki nesillere aktarılabilmesi için derlenmesi ve kaydedilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada Turunçlu köyündeki Girit Bektaşiliği ile ilgili anılar, gelenekler ve ritüeller derlenmeye çalışılmıştır. Köyde bulunan Girit Bektaşilerinin inanç ve gelenek bağlamında yaşamlarını sürdürdükleri görülmüştür.