Türk vergi sisteminde vergi karmaşıklığının analizi

MUHARREM ÇAKIR

Türk vergi sisteminde vergi karmaşıklığının analizi

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, MALİYE ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUHARREM ÇAKIR

Danışman: OSMAN FATİH SARAÇOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Vergi sistemlerinin karmaşık hale gelmesi ve bu durumun hem devlet hem de mükellefler üzerinde olumsuz etkilere sahip olması son zamanlarda vergi karmaşıklığını odak noktası haline getirmiştir. Vergi karmaşıklığının çok boyutlu bir kavram olmasından dolayı ortak bir tanımı bulunmamaktadır. Vergi kanunlarının sayfa sayısının fazlalığı, vergi harcamalarının fazla olması, vergi kanunlarının okunabilirliğinin zorluğu, vergi kanunlarının sık sık değişime uğraması ve mükelleflerin vergiye ilişkin ödevlerini yerine getirirken katlanmış oldukları maliyetlerin gereksiz ve fazla olması vergi karmaşıklığının temel nedenleri arasındadır. Vergi karmaşıklığının giderek artması ve olumsuz etkilere sahip olmasından dolayı basitleştirme girişimleri hız kazanmıştır. Bu kapsamda başta vergi karmaşıklığının ölçümü olmak üzere, vergi kanunlarının yeniden yazılmasına, teknolojik gelişmelerin getirdiği kolaylıkların vergi uygulamalarında kullanılmasına ve mükellef ile idare arasında etkileşimi artırarak mükellefin güvenini sağlamaya yönelik girişimler hayat bulmuştur. Vergi karmaşıklığını ölçmeye yönelik olarak da çok sayıda çalışma bulunmakla birlikte genel kabul görmüş bir ölçüm endeksi bulunmamaktadır. Ayrıca vergi karmaşıklığını ölçmeye yönelik bazı çalışmalar sadece bir veya birkaç gösterge kullanarak vergi karmaşıklığını ölçtüğünden sistemin geneli açısından yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle çalışmada ülkeler arası karşılaştırmaya imkan verecek yeni bir vergi karmaşıklık endeksi geliştirilmiş ve Türk vergi sisteminin karmaşıklığı gelir vergisi, kurumlar vergisi ve katma değer vergisi özelinde ölçülmüştür. Söz konusu vergilerin karmaşıklık seviyesi kabul edilebilir seviyenin üzerinde çıkmıştır.