Arabesk müzik, mekân ve kimlik ilişkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, SOSYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA MISIR
Danışman: HAYATİ BEŞİRLİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mekân ve kimlik üretimi diyalektiktir. Beden tarafından yeniden üretime giren mekân, kimliği şekillendirirken aynı zamanda kimlik tarafından şekillenir. Arabesk müziğin ortaya çıktığı tarihlerden beri alt kültür müziği olarak görülmesi, dışlanan kimlikler ve mekanlar oluşturmuştur. Bu kimlikler, mekanla şekillenmiş ve onu dönüştürmüştür. Arabesk müziğin yoğun icra edildiği işletmelerin olduğu bölgelerdeki mekânsal özellikler 'Arabesk hâl'i yansıtmaktadır. Bu bölgelerdeki mekânsal özellikler, müziğin kendisi gibi karmaşıktır. Kelime anlamı 'karmaşık' olan arabesk, mekânsal özelliklerle ve kimlikteki yansımalarıyla kendini göstermektedir. Müziğin kimlik için önemi de bu diyalektik ilişkide okunabilmektedir. Arabesk müziğin mekân ve kimlik ile ilişkisinin incelendiği bu çalışma, nitel bir araştırmadır. Ankara kentinde yürütülen çalışmada gözlem ve görüşme teknikleri kullanılmıştır. Arabesk müzik dinleyicileri, arabesk müzik icra edilen işletmelerdeki garsonlar ve işletme yöneticileri olmak üzere toplamda 12 kişi ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yürütülmüştür. Çalışmanın ana amacı, Henri Lefebvre'in tanımladığı anlamıyla mekânın, kimlik ile nasıl bir ilişkide olduğunu anlamak ve bunu arabesk müzik üzerinden açıklamaya çalışmaktır. Bölgede yapılan gözlemler ve görüşmelerden edinilen bilgiler sonucu dinleyici tipolojileri oluşturulmuştur. Bu tipolojiler MAXQDA nitel analiz programı ile kodlanmıştır. Bölgede bulunulan süre boyunca işletmelere gelen müşterilerin ve genel olarak mekânda bulunan dinleyicilerin tipolojileri iki ana gruba ayrılmıştır: Dertli ve Alemci. Dertli ve alemci tipolojileri de kendi içinde tipolojilere ayrılmaktadır. Dinleyici kitlesinin müziğin mekandaki üretim sürecine katkı sağladığı düşünülmektedir. Bu yüzden bir kimlik analizi yapabilmek için tipoloji oluşturmak önemli görülmüştür. Mekânsal üretimin kültürel bellek ile üretildiği görüşünden yola çıkarak dinleyicilerin, bir arabesk kimlik ve arabesk mekân üretiminde bulunabilmelerinin dinledikleri müzik ile karşılıklı ilişkide bulunduğu savunulmaktadır. Post modern kent mekanlarında parçalı kimliklerin bulunması, kimlik-aidiyet ilişkisinin kırılgan bir şekilde inşa edilmesine neden olabilir. Arabesk müzik ile kurulan güven-aidiyet ilişkisinin, müziğin kendi kimliklerini ve kendi mekanlarını yaratması süreci; bir mekânla kurulan aidiyet ilişkisi sonucu o mekân ile kendini tanımlayabilme durumu ile açıklanmaktadır.