Sık tüketim ürünlerinin ambalaj tasarımında işlevselliği "çay bardağı ambalajı örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Grafik Tasarımı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇAĞHAN AĞCA
Danışman: Tutku Dilem Alpaslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın genel amacı; günümüzde giderek artan yaşam temposunda tüketicinin günlük yaşamını kolaylaştıracak fonksiyonel, insan sağlığına ve çevreye duyarlı malzemelerden üretilmiş, kolaylıkla taşıyıp kullanabileceği işlevsel bir çay bardağı ambalaj tasarımı sunmaktır. Bu bağlamda ambalaj, ambalaj üretiminde kullanılan malzemeler, Ambalaj tasarımının önemi, işlevselliği incelenmiş ve "çay bardağı ambalajı" örneği sunulmuştur. Tez çalışmasında ambalajın işlevleri, malzemeleri tanımlanırken, geri dönüşüm ve çevreye duyarlı olma gibi stratejik konularla bağlantı kurulmuştur. Ayrıca dünya genelinde hazırlanan kâğıt bardak tasarımları sunulmuştur. Araştırmanın uygulama projesi olarak 4 adet kâğıt bardak tasarımı yapılmış ve seçilen tasarım detaylı olarak incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda seçilen tasarım üzerinde 100 öğrenciye uygulanan anket çalışması sonuca eklenmiştir. Bu tez üç bölümden oluşmaktadır; Birinci bölümde Problemin Durumu, Çalışmanın amacı, Araştırmanın Önemi, Sınırlılıklar, Tanımlar üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde Tasarım; Grafik Tasarım ve alanları, Ambalaj; ambalajın tasarımı, tarihçesi, ambalaj malzeme, kullanım kolaylığı, bardak; bardağın türleri ve işlevselliği, Dünya Genelinde İşlevsel Kâğıt Bardak Tasarımları ve son olarak çalışmanın konusu olan "İşlevsel Kâğıt Çay Bardağı Ambalajı Örneği" sunulmuştur. Üçüncü bölümde ise Araştırmanın yöntemi ve bulguları ortaya konmuştur. Tezin uygulama aşamasında ise oluşturulan tasarımının kullanım kolaylığı, çevreye ve insan sağlığına duyarlı malzemeden üretilmiş olması ve işlevselliği incelenmiştir. Bu uygulama için bir anket çalışması düzenlenmiş ve anketi cevaplayan 100 öğrenci araştırma örneklemini oluşturmuştur. Elde edilen veriler SPSS 22.0 istatistiksel analiz programına aktarılmıştır. Bu çalışmada konjoint analiz yöntemi uygulanarak her bir etkenin fayda değerleri ve önem yüzdeleri elde edilmiştir. Bu fayda değerleri kullanılarak her bir anket katılımcısı için her etkenin önem yüzdeleri hesaplanmıştır. Araştırma sonucunda işlevsel çay bardağının işlevselliği, çevreye ve insan sağlığına duyarlı olma ve kullanım kolaylığı konularında aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır: Yapılan bu çalışmada; yukarıda bahsedilen ambalajla ilgili tüm özellikleri kapsayan tasarımımız ile ilgili görüşler neticesinde; ürünün kolay tutulabilirliği olarak %54, bardağın formunu koruması %70, bardağın kolay form alabilmesi %56, içi sıvı ile doldurulduğunda bardağın devrilmemesi %90, kolay taşınabilmesi %94, çoklu olarak az yer kaplaması %92, ambalajdan kolaylıkla çıkarılabilmesi %51, Etiket üzerindeki sembol ve yazıların anlaşılırlığı %71, Etiketin ürün hakkında yeterli bilgi içermesi %74, Bardağın geriye dönüşüme ve çevreye duyarlı malzemelerden üretilmesi %96 oranında sonuçlar elde edilmiştir. Yapılan araştırmada, araştırmaya katılan tüketicilerin çoğunluğun ambalaja orta ve ortanın üstü derecesinde önem verdikleri anlaşılmaktadır. Ayrıca "bardağın ambalajdan kolay çıkarılabilmesi" ne yönelik geri dönüşler ve elde edilen veriler doğrultusunda mevcut tasarım geliştirilmiştir. Değişkenler arasından en çok önem değerine sahip olan değişkenin; Çay bardağı ambalajı tasarımı, tanıtılan hedef kitleden %94'ünün onayladığı "Cebimde ve çantamda kolay taşıyabiliyorum." maddesi olduğu tespit edilmiştir.