Kriz Döneminde, Seçilmiş Makroekonomik Göstergeler Arasındaki Karşılıklı Nedensellik İlişkilerinin Koşullu ve Kısmi Granger Nedenselliği Yaklaşımıyla Analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İŞLETME ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERDOĞAN CEVHER
Danışman: CİHAN TANRIÖVEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Krizler ve müdahaleler, ekonomi değişkenlerinde çoklu yapısal kırılmalara yol açmaktadır. Bu tezde, "çoklu yapısal kırılmalı değişkenler arasındaki nedensellik ilişkilerinin koşullu ve kısmi Granger nedenselliği yaklaşımı kullanılarak matematiksel olarak doğru biçimde belirlenmesi" amaçlanmıştır. 2008 Küresel Finans Krizi başta olmak üzere birçok krizi ve piyasa müdahalelerini içeren 2007 Ocak – 2020 Ocak döneminde, "BIST100 endeksi, mevduat faizi, TRY/1USD döviz kuru, enflasyon (TÜFE) ve GSYİH" değişkenleri arasındaki karşılıklı nedensellik ilişkilerinin, kriz ve müdahale bilgileri de modelleme kalıbına katılarak koşullu ve kısmi Granger nedenselliğiyle belirlenmesiyle bu amaca ulaşılan yol somut bir örnek eşliğinde gösterilmiştir. Koşullu ve kısmi G-nedensellik sınamaları hakkında temel teorik bilgiler verilmiştir. Daha sonra, bu nedensellik sınamaları, veriye R yazılım programıyla uygulanmıştır. 2007.01-2020.01 aylık verileri kullanıldığında, "BIST100, faiz, kur, enflasyon" arasındaki kısmi G-nedensellik ilişkileri, "kurdan enflasyona pozitif (doğru orantılı); kurdan faize pozitif" yönlü olarak, 2007.1Ç-2018.4Ç çeyreklik verileri kullanıldığında, "BIST100, faiz, kur, enflasyon, GSYİH" arasındaki koşullu G-nedensellik ilişkileri, "kurdan enflasyona pozitif; enflasyondan BIST100'e negatif (ters orantılı)" yönlü etki olarak bulunmuştur (varlığı belirlenmiş G-nedensellik ilişkilerinin bu pozitif/negatif yönleri, sadece, tahmin ufkunun başındaki çok kısa zaman süresi içerisinde geçerlidir). Birden fazla yapısal kırılmanın ele alındığı yetkin incelemelerde, durağandışılığın Narayan-Popp sınaması ile eşbütünleşimin Johansen-Mosconi-Nielsen karar değerleri ile sınanması gerektiği öğretici bir şekilde yansıtılmıştır. R programında, birden fazla yapısal kırılma altında eşbütünleşim incelemesi yapılması için, urca paketindeki ca.jo işlevi genişletilmiş ve böylelikle kısıtlı vektör hata düzeltme kalıbı üzerinde koşullu G-nedenselliği sınamaları yapılabilmiştir. Ayrıca, etki-tepki işlevlerinde çoklu yapısal kırılmalardan kaynaklı olarak ortaya çıkan sorunların Frisch Waugh teoremiyle nasıl çözülebileceği gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yapısal Kırılma, BIST100, Döviz Kuru, Koşullu Granger Nedensellik, Kısmi Granger Nedensellik, R, causfinder