Kültürel bir mekân olarak kent müzelerinde somut olmayan kültürel mirasın temsili ve aktarımı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TÜRK HALK BİLİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP SAFİYE BAKİ NALCIOĞLU
Danışman: MEHMET ÖCAL OĞUZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kent müzesi ya da kent tarihi müzesi olarak adlandırılan müzeler, kentin veya kentleşmenin tarihini sergilemek, kentlilere ortak bir geçmiş sunarak kentli kimliği yaratmak, kentlilerin kente aidiyet duygusunu geliştirmek ve böylece farklı bireylerin, grupların ya da toplulukların kentte birlikte yaşayabilmesini sağlamak amaçlarıyla on dokuzuncu yüzyılın sonlarında kurulmaya başlamıştır. Kent müzelerinin amaçlarını ve işlevlerini ise ortaya çıktığı bağlam ve dönem etkilemiştir. Bu nedenle kent müzeleri, kent özelinde şekillendirilmesi bakımından birbirinden farklı özelliklere sahip olan bir müze türü olarak belirmiştir. Kent müzeleri ortaya çıktığı dönemden günümüze ise, yeni müzecilik yaklaşımlarıyla birlikte hem işleyiş hem de içerik açısından pek çok dönüşüm geçirmiştir. Bunlar arasında kent müzelerinin toplum odaklı bir anlayış benimsemesi, kentin geçmişiyle birlikte güncel durumunu ve geleceğini kapsaması, kentteki sorunlu ve tartışmalı alanların da bu müzelerin çalışma konuları arasına girmesi, kültürel çeşitliliğin önem kazanması ve kentteki farklı kurum ya da kuruluşlarla iş birliğine açılması sayılabilir. Kent müzelerinin içeriğindeki ve amaçlarındaki önemli değişikliklerden biri de yirminci yüzyılın sonundan itibaren kent müzelerinin kentin doğal ve kültürel mirasıyla birlikte somut olmayan kültürel mirasını da koruyan kurumlar olarak tanımlanmaya başlaması olmuştur. 2003 yılında UNESCO'nun Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi'ni kabul etmesi ve ICOM'un 2007 yılında müzelerde korunması gereken kültürel miras kavramını, somut ve somut olmayan kültürel miras şeklinde açıklaması, kent müzelerinin koleksiyonunda somut olmayan kültürel miras unsurlarına yer verilmesini ve koruma yaklaşımlarının da güncellenmesini sağlamıştır. Dünyada kentleşme oranının hızla artması ve göç hareketlerinin kente yönelmesi ise, kentlilerin de somut olmayan kültürel miras unsurlarını koruyabilmek ve kent merkezlerinde sürdürebilmek için kent müzelerine duyduğu ihtiyacı ortaya çıkarmıştır. Bu kapsamda tezde kent müzelerinin dünyadaki ve Türkiye'deki güncel durumu değerlendirilmiş ve somut olmayan kültürel mirasın temsil, aktarım ve yaratım mekânına dönüşmesi bir süreç olarak incelenmiştir. Bu süreçte kent müzelerinin karşılaştığı zorluklar ve riskler tespit edilerek çözüm önerileriyle birlikte tartışılmıştır. Kent müzelerinin somut olmayan kültürel mirası koruma yaklaşımları ve uygulamaları ise örnekler üzerinden çözümlenmiş ve topluluk katılımı, deneyim, somut olmayan kültürel mirasın ve kent müzelerinin sürdürülebilirliği açılarından yorumlanmıştır.