Çocukluk çağı travmaları ile obsesif kompulsif belirtiler arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlükleri ve bilişsel hataların aracı rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE UÇAR
Danışman: Hatice Demirbaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı çocukluk çağı travmatik yaşantıları ile obsesif kompulsif belirtiler arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlükleri ve bilişsel hataların aracı rollerinin incelenmesidir. Araştırmanın örneklemi 18-67 yaş arası 401 katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırmanın amacı doğrultusunda katılımcılara Kişisel Bilgi Formu, Obsesif-Kompulsif Envanteri Gözden Geçirilmiş Formu, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, Duygu Düzenleme Güçlükleri Ölçeği Kısa Formu ve Düşünce Özellikleri Ölçeği uygulanmıştır. Söz konusu değişkenler cinsiyet, yaş grupları, eğitim düzeyi, medeni durum, yaşamın büyük bölümünün geçirildiği yer, psikiyatrik tanı durumu ve kronik fiziksel hastalık durumu açısından incelenmiştir. Obsesif kompulsif belirtiler, çocukluk çağı travmaları, duygu düzenleme güçlükleri ve bilişsel hatalar arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla Pearson Korelasyon analizi yapılmış ve değişkenler arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğu bulunmuştur. Obsesif kompulsif belirtileri yordayan değişkenleri belirlemek için hiyerarşik regresyon analizi yapılmıştır. Analizin ilk modelinde çocukluk çağı travmalarının obsesif kompulsif belirtileri anlamlı bir şekilde yordadığı bulunmuştur. Analizin ikinci modelinde çocukluk çağı travmaları ve bilişsel hataların obsesif kompulsif belirtileri anlamlı bir şekilde yordadığı görülmüştür. Analizin üçüncü modelinde duygu düzenleme güçlükleri analize dahil edilmiş ve obsesif kompulsif belirtileri anlamlı bir şekilde yordadığı bulunmuştur. Duygu düzenleme güçlükleri analize dahil edildiğinde çocukluk çağı travmalarının obsesif kompulsif belirtiler üzerindeki yordayıcı etkisinin anlamlılığının ortadan kalktığı, bilişsel hataların anlamlı etkisinin devam etmekle birlikte azaldığı görülmüştür. Çocukluk çağı travmaları ile obsesif kompulsif belirtiler arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlükleri ve bilişsel hataların aracılık rolünün anlamlı olduğu bulunurken duygu düzenleme güçlüklerinin aracılık etkisinin bilişsel hatalardan daha fazla olduğu görülmüştür. Sonuç olarak çocukluk çağı travmalarının duygu düzenleme güçlükleri ve bilişsel hataları etkilediği, duygu düzenleme güçlükleri ve bilişsel hataların ise obsesif kompulsif belirtileri etkilediği söylenebilir. Obsesif kompulsif belirtisi olan bireylerde değerlendirme ve terapi sürecinde çocukluk çağı travmalarının araştırılması, duygu düzenleme güçlükleri ve bilişsel hatalar üzerinde çalışılması önerilir. BilimKodu : 116204 Anahtar Kelimeler : Obsesif kompulsif belirtiler, çocukluk çağı travmaları, duygu düzenleme güçlükleri, bilişsel hatalar