Geçici koruma altındaki Suriyelilerin Türkiye ekonomisine katkıları: Bir makro sosyal hesaplar matrisi analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İKTİSAT ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İSMAİL ÇATAKLI

Danışman: Celal Taşdoğan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma; 2011 yılı itibari ile Suriye'de yaşanan iç karışıklıklar ve iç savaş nedeniyle zorunlu göçe maruz kalan Suriyelilerin Geçici Koruma Statüsü altında Türkiye'de kaldıkları süre içinde ekonomiye katkılarını incelemektedir. Türkiye, Suriyelilere sorunun kaynağında çözümü ve gönüllü geri dönüş politikası ile uyumlu olarak kalıcı bir statü yerine Geçici Koruma Statüsü vermiştir. Geçici Koruma Altındaki Suriyelilerin (GKAS) Türkiye'de bulundukları dönem içinde Türk Toplumu ile uyum içinde yaşamaları kritik önemdedir. Nihai olarak gönüllü geri dönüş hedefi için gerekli çalışmalar yapılmakla birlikte bir taraftan da sosyal ve ekonomik uyum konusunda farkındalık çalışmaları yapılmaktadır. Bu çalışmaların uzun dönemde her iki topluma da önemli katkılar sağlayacağını öngörmek mümkündür. Bununla birlikte GKAS'in ekonomik uyum ve ilave katma değer potansiyellerini tespit etmek uzun vadeli hedefler açısından önemlidir. Çalışmada Türkiye'de GKAS'in Türkiye ekonomisine katkıları bütüncül olarak incelenmektedir. Türkiye'de hali hazırda bulunan GKAS'in mevcut sayısı itibari ile ekonomiye olan etkileri; hanehalkı, işgücü ve firmalar olarak ayrıştırılan değişkenler üzerinden incelenmektedir. GKAS'in Türkiye ekonomisine etkilerinin bütüncül bir çerçevede incelenebilmesi için çalışmada hanehalkı, işgücü ve firma hesaplarını eş anlı olarak dikkate alan Makro Sosyal Hesaplar Matrisi (Makro-SHM) çerçevesi kullanılmıştır. Yöntem olarak SHM gelir çarpan analizi kullanan çalışmada, ekonomide dışsal şoklar ile yapılan transferlerin yaratacağı doğrudan transfer ve açık döngü etkilerinin ortaya çıkaracağı gelir artışları hesaplanmıştır. Sonuç olarak GKAS için yapılan doğrudan transferler işgücü dikkate alınarak yapıldığı takdirde ekonomiye olan pozitif etkilerin daha fazla olacağı ve gelecekte uygulanması muhtemel AB kaynaklı desteklerin bu çerçeve de düzenlenmesinin daha etkili olacağı düşünülmektedir. AB desteklerinin "gönüllü, güvenli ve onurlu geri dönüş politikası"nı akamete uğratmayacak şekilde planlanması da önemlidir.