Isparta ve çevresinde halk hekimliği uygulamaları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Halk Bilimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ ARSLAN
Danışman: Dilek Türkyılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Halk hekimliği, halkın sağlık sorunları karşısında uyguladığı geleneksel yöntemlerle kendi kendini tedavi etmesi olarak tanımlanabilir. Bu çalışma Isparta ve merkez köylerinde günümüzde uygulanan veya geçmişte uygulandığı bilinen halk hekimliği uygulamaları, ocaklar, diğer sağaltım merkezlerini ve onların hastalık sağaltma yöntemlerini içermektedir. Araştırma alanı, Isparta ili sınırları içerisinde bulunan merkez mahalle ve köyleri kapsamaktadır. Tarihî ve kültürel yapısı bakımından oldukça zengin olan araştırma alanı, halk hekimliğine dair gelenek, inanç ve pratikler bakımından da önemli bir merkez durumundadır. Günümüzde varlığını bir şekilde sürdüren halk hekimliği uygulamaları, bölge halkı tarafından modern tıbba alternatif olarak veya modern tıp ile birlikte şifa kaynağı olarak görülmektedir. İnsanlar karşılaştıkları sağlık sorunlarında, halk hekimliği sağaltma yöntemlerine de başvurmakta; ocaklara, hocalara, şifacılara, kırık-çıkıkçılara, şifalı sulara ve kutsallık atfettikleri ziyaret yerlerine (türbe, yatır, mezar, delikli taş, ağaç vb.) gitmektedir. Giriş ve sonuç kısmı ile birlikte beş bölümden oluşan bu çalışmada, halk hekimliği konusu ve Isparta'daki durumu incelenmiştir. Bölgede çeşitli yöntemlerle tatbik edilen halk hekimliği uygulamalarının alan araştırmasıyla tespiti yapılmış ve yazılı kaynaklara dayandırılarak değerlendirilmiştir. Verilerin tespit edilmesinde gözlem ve görüşme teknikleri kullanılmıştır. Somut olmayan kültürel mirasın bir parçası olan halk hekimliği, içerisinde barındırdığı kültürel kodlarla birlikte nesilden nesle aktarılarak günümüze kadar gelmiştir. Araştırma sahasında tespit edilen halk hekimliği uygulamalarının bu aktarım sürecinde çeşitli etkenlerle geçmişten günümüze geçirdiği değişim ve dönüşüm değerlendirilmeye çalışılmıştır. Hastalıkların bölgedeki tedavi uygulamaları başlıklar altında tek tek incelenmiş, işlevselliğini koruyan ocaklar ve ziyaret yerleri üzerinde durulmuştur. Hastalıkların sağaltımında en önemli faktörlerden biri olarak inanç, tüm sağaltım pratiklerinin özünde karşımıza çıkmakta ve uygulamalara itikat edildiğinde şifa bulunacağı düşünülmektedir. Bölge halkı tarafından yaygın bir şekilde bilinen halk hekimliği uygulamalarına modern yaşamda da sıklıkla başvurulduğu görülmüş ve söz konusu bu duruma ilişkin etkenler çalışmanın sonuç kısmında değerlendirilmiştir.