Petrol fiyatlarının gelişmiş ve gelişmekte olan ülke borsalarına etkileri: Panel veri analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İŞLETME ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AZİZA SYZDYKOVA

Danışman: CİHAN TANRIÖVEN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Son yıllarda finans literatüründe tartışılan en önemli konulardan biri, petrol fiyatları ile borsa endeksi arasındaki ilişkidir. Bu çalışmanın amacı; gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde borsa endeksi ve petrol fiyat değişimleri arasındaki ilişkiyi karşılaştırmalı olarak analiz etmektir. Bu bağlamda, 23 ülke için Ocak 2010-Ağustos 2018 dönemini kapsayan aylık veriler dengeli panel veri yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Ülkeler; gelişmiş petrol ihracatçısı ve ithalatçısı hem de gelişmekte olan petrol ihracatçısı ve ithalatçısı olmak üzere 4 gruba ayrılarak analize tabi tutulmuştur. Çalışma kapsamında Brent tipi ham petrol fiyatları, ülkelerin borsa endeksi ve hisse senedi fiyatlarını etkileyen başlıca makroekonomik değişkenlerden enflasyon, sanayi üretim endeksi, reel efektif döviz kuru ve kısa vadeli faiz oranı değişkenleri modele dahil edilmiştir. Değişkenler arasındaki uzun dönem ilişkisini gösteren Westerlund (2007) panel eşbütünleşme ve kısa dönemde nedensellik ilişkisini açıklayan panel nedensellik testinden elde edilen bulgulara göre; petrol ithalatçısı hem gelişmiş hem gelişmekte olan ülkelerde Brent tipi ham petrol fiyatları, borsa endeksi üzerinde hem uzun hem de kısa dönemde doğrudan etkilidir. Söz konusu etki ise beklentilere uygun olarak negatif bulunmuştur. Gelişmekte olan petrol ihracatçısı ülkelerde petrol fiyatları borsayı dolaylı yoldan etkilemektedir. Gelişmiş petrol ihracatçısı ülkelerde ise petrol fiyatları ve borsa endeksi arasında uzun dönemde pozitif ilişki mevcut iken, kısa dönemde doğrudan etkileşim mevcut değildir. Sonuç olarak, petrol fiyat değişimlerinin çoğu ülkelerde borsa üzerinde önemli bir etkisi vardır ve petrol ithalatçısı ülkelerdeki etkiler petrol ihraç eden ülkelerdeki etkilerden oldukça farklıdır. Öte yandan gelişmekte olan ülke borsaları, gelişmiş ülke borsalarına kıyasla petrol fiyatlarındaki değişimlerden daha fazla etkilenmektedir.