ULUSLARARASI HUKUKTA DENİZ YOLUYLA GERÇEKLEŞTİRİLEN DÜZENSİZ GÖÇ HAREKETLERİ İLE MÜCADELE VE TÜRKİYE
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GUNEL CHALABİZADA
Danışman: BERAT LALE AKKUTAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Deniz yolunun kullanıldığı uluslararası göç hareketleri özellikle 20. yüzyılın son çeyreğinden itibaren yoğunlaşmış, hem yasal hem de yasa dışı veya düzensiz göç hareketlerinin oranı büyük ölçekte artarak daha çok ülkeyi kapsar duruma gelmiştir. Siyasi istikrarsızlık, insan hakları ihlali, baskıcı rejimler, iç savaşlar, etnik çatışmalar, iş gücü talebinin azlığı, ekonomik sıkıntılar, coğrafi koşulların yetersizliği gibi nedenlerden kaynaklı ülkelerini terk eden, yasal göç ve sığınma prosedürlerini aşamayan göçmenler yasa dışı yollara başvurmakta, bu bağlamda deniz yolunu tercih etmektedirler. Söz konusu düzensiz göç hareketleri, göçmenlerin nihai hedefi olan Avrupa Birliği ve üye devletlerince güvenlik tehdidi olarak algılanmakta olup, düzensiz göçün yönetilmesi ve kontrol altına alınabilmesi adına çözüm arayışına girilmiştir. Daha iyi yaşam koşullarına sahip olabilmek amacıyla deniz yolu ile Avrupa devletlerine yönelen düzensiz göçmenler, gerek transit ülkeler gerekse hedef ülkeler tarafından yürütülen uygulamalar ve alınan sıkı önlemler sonucunda ya denizde yaşamlarını kaybetmekte, ya da göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti organizatörlerinin kurbanı olmaktadırlar. Öte yandan kötü deniz koşullarında, denize elverişli olmayan deniz araçları ve tecrübesiz mürettebatla gerçekleştirilen ve göçmenlerin hayatları için risk taşıyan yöntemlerin kullanıldığı deniz yoluyla göç hareketleri zamanı oluşan kazalar da trajik sonuçlar doğurabilmektedir. Ulusal ve uluslararası kuruluşların araştırmalarına dayalı istatistiki verilerin de yer aldığı bu çalışmanın en önemli bulgularından biri, göçmenleri deniz yolunun kullanıldığı düzensiz göç hareketlerine iten nedenlerin ve yaşanan hak ihlallerinin devletlerin uygulamalarından, uluslararası düzenlemelerle sahip oldukları yükümlülüklerine aykırı davranmalarından ve aşkın yetki kullanımından kaynaklı olmasıdır. Bu bağlamda, devletlerin uygulamalarındaki hak ihlallerini ve göçmen ölümlerini önlemek, düzensiz göç hareketliliğinin engellenmesine yönelik çözüm önerilerini ortaya koymak amacıyla çalışmada, öncelikle düzensiz göç kavramı ele alınmış, sorunun uluslararası hukuki boyutu ve mücadele yolları araştırılarak devletlerin farklı deniz alanlarında yetki ve yükümlülüklerinin hukuki çerçevesi çizilmiş, sonrasında ise deniz yoluyla gerçekleştirilen düzensiz göç hareketleri ile mücadele kapsamında uluslararası örgütlerin uygulamalarına yer verilmiştir. Müteakiben düzensiz göç hareketleri ile mücadele kapsamında Türkiye'nin hukuk düzeni ve transit ve hedef ülke olarak faaliyetleri incelenmiştir.