Sabahattin Ali'nin Kürk Mantolu Madonna adlı eserinin Arapça çevirilerinde yer alan deyimlerin çeviri stratejileri bağlamında incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, MÜTERCİM TERCÜMANLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURDAN ARSLAN
Danışman: Zeynep Arkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Deyimler toplumun kültürel değerlerini, sosyal normlarını ve tarihsel geçmişini yansıtan söz varlıklarıdır. Dil ve kültüre özgü unsur olan bu söz varlıkları, zamanla disiplinler arası bir yaklaşım hâline gelmiş ve birçok araştırmanın konusu olmuştur. Bu çalışmanın amacı, Sabahattin Ali'nin Kürk Mantolu Madonna adlı eserinin dört ayrı çevirmen (Hacer Hayrî, Cihâd el-Amâsî, Merve Dağıstanlı Barsık ve Menâl Tahsîn el-Azzâvî) tarafından yapılan Arapça çevirilerinde deyim unsurlarını incelemek, kaynak dildeki deyimlerin nasıl ve ne derece korunarak hedef dile aktarıldığını ortaya koymaktır. Bunun yanı sıra çevirmenlerin söz konusu deyimleri aktarırken tercih ettikleri stratejileri belirlemek ve alınan genel kararlara dair çıkarımlarda bulunmaktır. Bu amacı gerçekleştirmek için Mona Baker tarafından önerilen çeviri stratejileri (tam benzeştirme, kısmen benzeştirme, çıkarma/ çevirmeme, açımlama) esas alınmıştır. Çalışmada deyim unsurları yorumlayıcı paradigma ve nitel araştırma yöntemi aracılığıyla yorumlanmıştır. Araştırma verilerinin elde edilmesi için doküman analizi tekniğine başvurulmuş, veriler betimsel analiz yöntemi ile çözümlenmiştir. Bu veriler ışığında 332 deyim tespit edilmiş, bu deyimlerin belirtilen çeviri stratejileri bağlamında çevirmenler tarafından kullanım oranları saptanmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda çevirmen Cihâd el-Amâsî ve Merve Dağıstanlı Barsık'ın tam benzeştirme stratejisini; çevirmen Hacer Hayrî ve Menâl Tahsîn el-Azzâvî'nin ise kısmen benzeştirme stratejisini ağırlıklı olarak kullandıkları tespit edilmiştir. Bu çerçevede yapılan genel değerlendirmede, %42 oranla kısmen benzeştirme stratejisinin en fazla kullanılan strateji olduğu ortaya çıkmıştır. Söz konusu stratejilerin dışında kaynak dil deyimlerinin hatalı çeviriye maruz kaldığı durumların oranı ise %5'tir. Öte yandan elde edilen verilerden, açımlama yoluyla yapılan çeviri stratejisine hiçbir çevirmen tarafından başvurulmadığı anlaşılmıştır. Çalışmanın sonuç bölümünde söz konusu bulgular değerlendirilmiş, bu alanda çalışma yapmak isteyen araştırmacılar için önerilerde bulunulmuştur.