Hazar-Arap-Doğu Roma ilişkileri ışığında Kafkasya
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA KOÇ
Danışman: KONURALP ERCİLASUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma; Hazar, Doğu Roma, Arap ilişkileri ışığında Kafkasya bölgesinin siyasi yapısını çok yönlü olarak değerlendirmeyi amaçlamıştır. Dolayısıyla çalışmada dönemle ilgili, Kafkasya Bölgesi ve kavimler; özelde Hazarlar ile ilgili geniş bir kaynak taraması yapılmıştır. Asya ile Avrupa'yı birbirine bağlayan bir köprü; aynı zamanda birinden diğerine gerçekleştirilmek istenen saldırılara karşı doğal bir set vazifesi gören, coğrafi özellikleri ve konumu itibariyle önemli ticaret yollarının kesişiminde yer alan Kafkasya, bu özelliklerinin yanında iklimi ve bitki örtüsü ile de eski çağlardan itibaren kavimler için cazip bir bölge olmuştur. Böylece Kafkasya hem Asya'dan hem Avrupa'dan göçler almış ve hakimiyeti için büyük mücadelelere sahne olmuştur. Eski tarihlerden itibaren Kafkasya'da mevcudiyetini sürdüren Türkleri ise zirveye taşıyan bölgede İmparatorluğunu kurmayı başaran Hazarlar olmuştur. Hazarların yaşadıkları döneme; 7-10. yüzyıllara damgasını vurmasında sadece Kafkasya'dan Doğu Avrupa'ya uzanan büyük bir İmparatorluk kurmaları değil; aynı zamanda Kafkasya bölgesinde vermiş oldukları büyük mücadeleler etkili olmuştur. Çalışma, Hazarların bölgedeki bu mücadeleleri üzerinden Kafkasya'nın jeopolitik yapısını resmetmeye çalışmaktadır. Çalışmanın Giriş Bölümünde bölge olarak Kafkasya'nın adı, tanımı; coğrafyasının özellikleri kısaca verilmiştir. Birinci Bölümde Hazarlara kadar milattan önceki ve miladi yüzyıllarda Kafkasya bölgesinde yer alan kavimler ve mücadeleleri özetlenmiştir. İkinci Bölümde "Hazar adı, dili, menşei; döneminde Kafkasya bölgesinin siyasi yapısı ve bu yapıda Hazarların yeri, siyasi tarihi" gibi konu başlıklarıyla Hazarlar detaylı bir şekilde tanıtılmıştır. Üçüncü Bölümde Hazar-Arap ilişkileri; "Mücadele Dönemi" ve "Barış Dönemi" olmak üzere iki temel başlık çerçevesinde ele alınmıştır. Tezin Dördüncü Bölümü; son bölümünde Hazarların Doğu Roma İmparatorluğu ile olan ilişkileri ele alınmış, Sonuç bölümünde ise tüm bu tartışma başlıkları ışığında Kafkasya'da Hazar etkisi özetlenerek çalışma sonlandırılmıştır.