Türkiye'de Dış Ticaret ve Ekonomik Büyüme Ilişkisi: Zamanla Değişen Nedensellik Yaklaşımları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, EKONOMETRİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLÇİN KENDİRKIRAN
Danışman: Furkan Emirmahmutoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye, 1980'li yıllardan günümüze kadar geçen süreçte ticarette ihracatın desteklendiği dışa açık politikalar izlemektedir. Dış ticarette artan faaliyetler, ekonomik büyümede ihracatın katkısının değerlendirilmesini sağlamış ve değişkenler arasındaki bu etkileşim nedensellik çalışmalarına konu olmuştur. Çalışma kapsamında, Türkiye'de büyüme ve dış ticaret arasındaki ilişkinin incelenmesinde nedensellik testlerinden yararlanılmaktadır. Ekonometrik açıdan nedensellik testlerine temel oluşturan Granger (1969), değişkenlerin durağan olduğu varsayımıyla nedensellik ilişkisini incelemektedir. Durağan olmayan değişkenler ile standart Granger nedensellik testinin kullanılması ise ön test sapması problemine yol açmaktadır. Bu problemi çözmek için Toda ve Yamamoto (1995), düzeyde değişkenlerle kurulan gecikmesi arttırılmış VAR modellerini önermişlerdir. Hem Granger (1969) hem de Toda ve Yamamoto (1995) nedensellik testleri tüm örneklemi ele almakta ve değişkenlerdeki yapısal değişimleri veya kırılmaları dikkate almamaktadır. Fakat dünya ekonomisi bir dizi kriz ve yapısal şoklar deneyimlemektedir. Çalışma kapsamında kullanılan Shi ve diğerleri (2019) tarafından geliştirilen Kayan Pencereli ve Tekrarlamalı Gelişen Pencereli zamanla değişen Granger nedensellik testleri, bu kriz ve şokların değişken değerlerinde kırılmalar meydana getirdiği dönemlere karşılık gelen nedensellik ilişkisinin değişim noktalarını tespit etmektedir. Türkiye için yapılan analizler, 1998Q1-2019Q3 dönem aralığında çeyreklik gayri safi yurtiçi hasıla, ihracat ve ithalat serilerini kapsamaktadır. Toda ve Yamamoto (1995) Granger nedensellik analizi sonucunda ithalat ve ihracattan büyümeye doğru nedensellik ilişkisine rastlanmaktadır. Ancak zamanla değişen nedensellik analizleri, ihracat ve büyüme arasında çift yönlü ve ithalattan büyümeye doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi dönemlerini tespit etmektedirler. Bu sonuç, Türkiye'de meydana gelen sosyal, ekonomik ve politik olayların nedensellik ilişkisinde de değişimler oluşturduğunu göstermektedir.