20. yüzyıl Türk müziği keman icrâ üslûbunun taksim icrâları üzerinden tespîti ve tahlîli
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TÜRK MÜZİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İSMAİL KABACI
Danışman: VASFİ HATİPOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:18. yüzyıl itibariyle Türk müziğinde icrâ edilmeye başlanılan ve giderek temel saz olma niteliği kazanan kemanın, Türk müziği üslûbunda icrasına yönelik 20. yüzyılın büyük bir önemi vardır. Bu yüzyılda ekol olmuş keman icrâcıları Türk müziği keman icrâ üslûbunu oluşturmuş ve günümüze aktarımını sağlamıştır. Ancak günümüzde gerek eğitim, gerekse icrâ bağlamında söz konusu üslûptan uzaklaşıldığı ve aktarımının kesintiye uğradığı düşünülmektedir. Bu cümleden hareketle araştırmada; 20 yüzyıl Türk müziği icrâsında ekol olmuş keman icrâcılarının taksim icrâlarını süsleme teknikleri, yay teknikleri, konum kullanımları, makam anlayışı, cümle ve tartım kalıpları bakımından tahlil ederek, 20. yüzyıl Türk müziği keman üslûbunun ortaya konulması amaçlanmaktadır. Araştırmanın evren ve örneklem kümelerinin belirlenmesinde iki aşama dikkate alınmış ve ayrı ayrı evren ve örneklem kümeleri belirlenerek çalışma gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın 1. evreni 20. yüzyıl Türk müziği keman icrâcıları, örneklemi ise; 20. yüzyılda ekol olmuş Türk müziği keman icrâcılarından Cevdet Çağla, Hakkı Derman, Haydar Tatlıyay, Nubar Tekyay ve Sadi Işılay oluşturmaktadır. Araştırmanın 2. örnekleminin belirlenmesinde ise, seçkisiz olmayan amaçlı örnekleme türü kullanılmıştır. Bu doğrultuda; Cevdet Çağla'nın Hicaz, Hüzzam, Karcığar ve Rast taksim icrâları, Hakkı Derman'ın Bayâti, Hüzzam ve Sûzinak taksim icrâları, Haydar Tatlıyay'ın Hicaz, Rast ve Uşşak taksim icrâları, Nubar Tekyay'ın Karcığar, Sabâ ve Şevk-Efzâ taksim icrâları ve Sadi Işılay'ın Bayâti, Hüzzam ve Karcığar taksim icrâları notaya aktarılmış ve üzerinde kategorisel içerik analizi yapılmıştır. Sonuç olarak; 20. yüzyıl Türk müziği keman icrâ üslûbu bağlamında keman icrâcılarının en çok çarpma, tril ve üst mordan süsleme tekniklerini, legato ve detache yay tekniklerini kullandıkları, makamları ise; geleneğe bağlı bir anlayış ile icrâ ettikleri tespit edilmiştir.